Factor Burgerperspectief (Factor B)

Binnen de Rijksoverheid is het soms lastig om grip te krijgen op containerbegrippen als ‘burgergericht werken’ en ‘burgerperspectief’. Tegelijkertijd is er een duidelijke behoefte aan een gemeenschappelijke taal en overzicht van kennis en expertise.

Om hier een start mee te maken, heeft Factor B een voorlopige wegwijzer ontwikkeld in de vorm van een pizza.

Wat is de pizza?

De pizza brengt vakgebieden, programma’s, projecten en netwerken samen die binnen het Rijk bezig zijn met burgergericht werken. Deze onderdelen worden ‘pizzapunten’ genoemd. De vormgeving van de pizza is nog in ontwikkeling, maar de eerste indeling bevat vier centrale thema’s:

1. Invloed & Cocreatie

   • Projecten en afdelingen gespecialiseerd in beleidsparticipatie, maatschappelijk initiatief, citizen science en ontwerpende aanpakken.

   • Deze collega’s weten hoe burgers betrokken kunnen worden bij de ontwikkeling van nieuw beleid of hoe zij zelf initiatieven kunnen starten.

2. Signalering & Responsiviteit

   • Afdelingen die zich richten op signaalmanagement, het aanpakken van knelpunten en het bieden van erkenning of herstel.

   • Deze collega’s ontvangen signalen vanuit de samenleving, pakken problemen aan en herstellen onbedoelde of onevenredige effecten van beleid.

3. Gedrag & Ervaring

   • Projecten en afdelingen die gespecialiseerd zijn in gedragskennis, doenvermogen, ervaringskennis en ervaringsleren.

   • Deze collega’s zorgen dat beleid doenbaar is en aansluit bij de kennis en ervaring van burgers.

4. Toegankelijkheid & Dienstverlening

   • Projecten en afdelingen die zich bezighouden met gebruiksvriendelijkheid, burgerbrieven en publiekscommunicatie (zoals Gebruiker Centraal of het Communicatiekompas).

   • Deze collega’s zorgen dat dienstverlening bereikbaar, toegankelijk en begrijpelijk is voor burgers.

“Dit nooit weer” was de Rijksbrede conclusie na de toeslagenaffaire. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) wil deze les benutten door vroegtijdig oog te hebben voor signalen uit de praktijk. Denk aan knelpunten in wet- en regelgeving, uitvoeringsproblemen of ongewenste effecten van beleid.

Om dit te realiseren is het Team Signalering & Responsiviteit (Team S&R) opgericht. Tijdens de derde Factor B-bijeenkomst (20 mei 2025) gaven Ellen van Roon en Ellen Vloedbeld een inkijkje in hun aanpak.

Wat doet Team S&R?

• Signaleren: ze starten bij de indruk dat er iets speelt of dat belanghebbenden zich niet gehoord voelen.

• Wegen en agenderen: signalen worden beoordeeld en gekoppeld aan de juiste trends, ontwikkelingen of beleidsonderwerpen.

• Opvolgen en koppelen: signalen worden verbonden aan de juiste personen of afdelingen binnen SZW voor vervolgactie.

Innovatie en samenwerking

Signaalmanagement is een relatief nieuw vakgebied met weinig beproefde methoden. SZW pioniert en experimenteert met nieuwe hulpmiddelen en werkvormen. Daarbij wordt samengewerkt met andere overheden, zoals de gemeente Rotterdam, bijvoorbeeld via een gedeelde database om signalen uit te wisselen en gezamenlijk op te volgen.

Team S&R laat zien hoe vroegtijdige signalering en responsiviteit kunnen bijdragen aan meer burgergericht en proactief beleid.